Jarenlang draaide goede hoorzorg om één centrale vraag: welk hoortoestel past het beste bij dit gehoorverlies? Natuurlijk is en blijft een goed ingesteld hoorhulpmiddel ontzettend belangrijk. Maar iedereen die dagelijks werkt met mensen met gehoorverlies weet ook dat daarmee lang niet alle problemen zijn opgelost.
Iemand kan technisch uitstekend horen met een hoortoestel en toch volledig uitgeput thuiskomen na een werkdag, vergaderingen blijven vermijden, moeite houden met sociale contacten of zich afvragen waarom luisteren zoveel energie kost. Precies daarom is de nieuwe NOAH Veldnorm Hoorhulpmiddelenzorg 5.0 zo’n belangrijke ontwikkeling.
Fundamenteel andere kijk op hoorzorg
Sinds 1 juli 2026 is de vernieuwde veldnorm officieel van kracht. De naam alleen zegt al veel. Waar eerder werd gesproken over hoortoestelverstrekking, draait het nu om hoorhulpmiddelenzorg. Dat lijkt misschien slechts een verschil in terminologie, maar het markeert een fundamenteel andere manier van kijken naar slechthorendheid.
De belangrijkste vraag is vanaf nu: hoe zorgen we ervoor dat iemand ondanks gehoorverlies zo goed mogelijk kan blijven functioneren? Niet langer staat daardoor enkel het gehoorverlies centraal. Een prachtige ontwikkeling die aansluit op onze visie.
Er is meer dan alleen het audiogram
De grootste verandering zien wij niet in de aangepaste verwijscriteria of nieuwe leeftijdsgrenzen. De echte verandering zit volgens ons in de manier waarop naar mensen met gehoorverlies wordt gekeken. De nieuwe veldnorm sluit namelijk aan bij het ICF-model van de Wereldgezondheidsorganisatie. Dat betekent dat niet alleen het gehoorverlies bepalend is voor de zorg die iemand nodig heeft, maar juist ook de invloed daarvan op het dagelijks functioneren.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Communiceren met collega’s;
- Functioneren op het werk;
- Deelnemen aan sociale activiteiten;
- Zelfstandig blijven functioneren;
- Kwaliteit van leven.
Met deze verandering erkent de veldnorm iets wat wij in de praktijk dagelijks terugzien: twee mensen met exact hetzelfde audiogram kunnen een totaal verschillende hulpvraag hebben. De één functioneert wellicht zonder grote problemen, terwijl de ander iedere dag uitgeput raakt door de constante luisterinspanning. Oftewel: het audiogram vertelt nooit het hele verhaal.
Meer aandacht voor wat gehoorverlies met iemand doet
Een tweede ontwikkeling die ons bijzonder aanspreekt, is de veel grotere aandacht voor de psychosociale gevolgen van gehoorverlies. In eerdere versies van de veldnorm lag de nadruk vooral op de medische en technische kant van de hoorzorg. Het vernieuwde NOAH protocol erkent nadrukkelijk dat gehoorverlies veel verder reikt dan alleen minder goed kunnen horen. Zo is er vanaf 1 juli expliciet aandacht voor onderwerpen als:
- Verhoogde luisterinspanning;
- Stress, vermoeidheid of burn-outklachten;
- Schaamte of moeite met acceptatie;
- Gevoelens van eenzaamheid;
- Angst- of depressieve klachten;
- Relatieproblemen;
- Problemen op het werk;
- Duurzame inzetbaarheid.
De toevoeging van psychosociale problematiek is een belangrijke stap vooruit. Niet omdat deze problemen nieuw zijn, maar omdat ze nu officieel worden erkend als onderdeel van goede hoorhulpmiddelenzorg.
Een ontwikkeling die past binnen passende hoorzorg
De vernieuwde veldnorm staat overigens niet op zichzelf. Ze sluit nauw aan bij het Verbetersignalement Perceptieve slechthorendheid bij volwassenen van Zorginstituut Nederland. Daarin werd al vastgesteld dat veel volwassenen met gehoorverlies nog niet de zorg ontvangen die zij nodig hebben om goed mee te kunnen blijven doen in de maatschappij.
Volgens het Zorginstituut vraagt passende hoorzorg om meer dan alleen een goed hoortoestel. Goede zorg bestaat uit een combinatie van technische ondersteuning, psychosociale begeleiding en hulp bij communicatie. Dat sluit volledig aan bij de beweging die de nieuwe NOAH Veldnorm nu ook maakt.
Techniek alleen is niet genoeg
Wie onze artikelen (vaker) leest, zal herkennen dat deze ontwikkeling naadloos aansluit bij waar wij ons dagelijks mee bezighouden. We ontmoeten regelmatig mensen die beschikken over uitstekend ingestelde hoortoestellen, maar toch aan het einde van iedere werkdag volledig uitgeput zijn. Niet omdat hun hoortoestel niet goed functioneert, maar omdat luisteren veel meer vraagt dan alleen geluid versterken.
De akoestiek van een ruimte, de manier waarop collega’s met elkaar communiceren, vergaderingen waarin meerdere mensen door elkaar praten, een rumoerige werkvloer of de continue mentale inspanning om gesprekken te blijven volgen. Juist die factoren bepalen hoeveel energie iemand kwijt is aan luisteren.
Wij geloven daarom al jaren dat techniek nooit los kan worden gezien van de omgeving waarin iemand moet functioneren. Soms zit de grootste winst niet in een ander hoorhulpmiddel, maar juist in een andere inrichting van een werkplek, betere akoestiek, ondersteunende communicatietechniek of bewustwording binnen een team.
Ook de rol van de audicien verandert
De nieuwe veldnorm vraagt iets van de professionals binnen de hoorzorg. Zo wordt de rol van de audicien breder. Natuurlijk blijven diagnostiek, triage en het aanpassen van hoorhulpmiddelen belangrijke onderdelen van het vak. Daarnaast krijgt ook begeleiding een prominentere plaats en wordt nadrukkelijk gekeken naar vragen als:
- Welke verwachtingen heeft iemand?
- Hoe verloopt de acceptatie van het gehoorverlies?
- Zijn er signalen van stress of overbelasting?
- Loopt iemand ondanks een goed aangepast hoortoestel nog steeds vast in het dagelijks leven?
Wij zijn blij met deze ontwikkeling. Niet omdat de audicien ineens alles moet oplossen, maar omdat problemen eerder worden herkend en mensen met gehoorverlies sneller de juiste ondersteuning krijgen wanneer een hoortoestel alleen niet voldoende blijkt te zijn.
Van kunnen horen naar blijven functioneren
De afgelopen jaren schreven we al regelmatig over luisterinspanning, duurzame inzetbaarheid, psychosociale gevolgen van gehoorverlies en de impact daarvan op werk en dagelijks leven. Ook binnen ons gezamenlijke onderzoek met prof. dr. Sophia Kramer van Amsterdam UMC staat precies die vraag centraal: wat kost luisteren eigenlijk?
Uiteindelijk draait goede hoorzorg niet alleen om verstaan. Het gaat om energie overhouden aan het einde van de dag, om met vertrouwen kunnen deelnemen aan een vergadering, om docent te kunnen blijven, om een opleiding te kunnen volgen en bovenal om mee kunnen doen, zonder voortdurend over je grenzen heen te gaan.
Dat de nieuwe NOAH Veldnorm 5.0 deze bredere kijk nu expliciet omarmt, voelt voor ons als een belangrijke stap vooruit. Niet omdat daarmee alle uitdagingen zijn opgelost, maar wel omdat de officiële richtlijn steeds beter aansluit bij de dagelijkse praktijk van mensen met gehoorverlies. En misschien is dat wel de grootste winst van allemaal.