Er zijn van die uitspraken die we in ons werk regelmatig horen.
"Dat gaat niet werken."
"In zo'n situatie is er eigenlijk geen oplossing."
"Daar moet je je verwachtingen maar op aanpassen."
Vaak worden ze uitgesproken met de beste bedoelingen. Niet om iemand te kwetsen of tegen te houden, maar omdat de situatie simpelweg onmogelijk lijkt. Toch zijn het juist die situaties die ons nieuwsgierig maken. Want is iets écht onmogelijk? Of hebben we nog niet goed genoeg gekeken naar wat iemand nodig heeft om toch mee te kunnen doen? Younes liet ons zien hoe groot het verschil kan zijn.
Wanneer horen én zien allebei een uitdaging zijn
Younes is slechthorend en ziet nog maar heel weinig. Juist die combinatie maakt communiceren ingewikkeld. Wie minder hoort, gebruikt vaak automatisch zijn ogen om gesprekken te volgen of lippen te lezen, door gezichtsuitdrukkingen te herkennen of te zien wie begint te praten.
Voor Younes vallen die mogelijkheden door zijn beperkte zicht vrijwel volledig weg. Hij is daardoor afhankelijk van wat hij hoort. Toch schreef hij zich in voor een intensieve groepstraining van een jaar. Een opleiding waarin deelnemers leren spreken voor groepen, veel samenwerken, elkaar feedback geven en vooral veel met elkaar in gesprek zijn.
Niet de beperking, maar de ambitie telt
De training is live, wordt gevolgd door een groep van acht deelnemers en gegeven door één trainer. Precies het soort omgeving waarvan veel mensen direct zeggen: "dat gaat niet." Maar voor Younes voelde het anders.
Ondanks dat het risico van te voren bekend was, schreef hij zich in. Hij wist dat de trainingsruimte veel galm kent. Dat er werd gewerkt in wisselende opstellingen: soms aan een ronde tafel, soms op een podium, soms buiten en vervolgens weer in kleine groepjes. Hij wist ook dat een schrijftolk geen uitkomst zou bieden, omdat die ondersteuning door zijn visuele beperking nauwelijks bruikbaar zou zijn. Ook een gebarentolk was geen optie.
Vrijwel iedereen trok daarom dezelfde conclusie: dit wordt te ingewikkeld. Toch wilde Younes de training volgen. Niet ondanks zijn beperkingen, maar omdat hij zich wilde ontwikkelen. Nieuwe mensen wilde ontmoeten, wilde leren spreken en zich niet laat tegenhouden om te blijven groeien. Niet de beperkingen stonden voor hem centraal, maar zijn ambitie.
Steeds opnieuw aanpassen
Via Anke Heij, een vriendin en tevens adviseur werkplekoplossingen bij PlanPlan, probeerde hij een oplossing te vinden. Door niet langer in beperkingen, maar in mogelijkheden te denken veranderde de praktijk. Younes leende haar mobiele communicatiesysteem met acht draadloze microfoons, één voor iedere deelnemer en de trainer. Daarmee was het probleem nog niet opgelost. Sterker nog: het communicatiesysteem was pas het begin.
Iedere situatie binnen deze training vroeg om een andere aanpak. Wanneer de hele groep bij elkaar zat, wilde hij iedereen kunnen volgen. Tijdens oefeningen in tweetallen wilde hij juist alleen zijn gesprekspartner verstaan. Zodra de training naar buiten verhuisde, moest het systeem opnieuw worden aangepast. En toen de groep later naar een andere ruimte ging, veranderde ook de complete opstelling weer.
Steeds opnieuw moest daarom worden gekeken: wat vraagt deze situatie? En vervolgens: hoe zorgen we dat Younes hierin mee kan doen? De afstandsbediening gaf hem die regie. Hij kon schakelen, dempen en selecteren. Zo kreeg hij grip op het geluid en kon ook Younes, door techniek slim af te stemmen op wat hij op dat moment nodig had, gewoon deelnemen.
Techniek verdween naar de achtergrond
Maar het mooiste aan deze dag? De techniek speelde uiteindelijk nauwelijks meer de hoofdrol. Aan het einde van de training bedankte Younes de hele groep. Niet omdat hij eindelijk alles had kunnen verstaan, maar omdat hij écht onderdeel was van de groep. Hij voerde gesprekken, deed mee aan de oefeningen en leerde nieuwe mensen kennen. Hij kon zich richten op de inhoud, in plaats van voortdurend bezig te zijn met de vraag of hij alles wel zou kunnen volgen.
Natuurlijk kostte de dag energie, dat zal waarschijnlijk altijd zo blijven. Maar er bleef iets veel belangrijkers over dan vermoeidheid: plezier, zelfvertrouwen en het gevoel dat hij onderdeel was van de groep. Precies waarvoor hij zich had aangemeld.
Die ene vraag veranderde alles
Wat deze situatie ons opnieuw liet zien, is dat de eerste conclusie lang niet altijd de juiste is. We zijn geneigd snel te denken in onmogelijkheden.
"Dat werkt niet."
"Daar bestaat geen oplossing voor."
"Dat moet je accepteren."
De echte is nooit óf iets mogelijk is, maar wat iemand nodig heeft om mee te kunnen doen. Hoe kan het wél?
Bij PlanPlan geloven we dat vrijwel iedere situatie begint met dezelfde vraag. Pas daarna kijken we welke combinatie van techniek, omgeving en slimme aanpassingen daarbij past. Voor Younes betekende dat een jaartraining waarin hij volledig kan deelnemen. Voor iemand anders is dat misschien een werkplek, een opleiding, een vergadering of een klaslokaal. Ondanks de situatie blijft onze vraag altijd hetzelfde: hoe kan het wél?
Wat zou er voor jou mogelijk zijn, als we samen eens goed keken naar wat jouw situatie van je vraagt? We denken graag met je mee.